respeto: the paradox of liberty

abra

pahiwatig ng kaibigan kong tanyag na manunulat at mamamahayag na si howie severino na panoorin ko ang ‘respeto’, bunsod ng maikling diskusyon namin sa kasalukuyang nakababahalang mga isyu na bumabalot sa gubyerno.  pinanood ko, kahapon.  tulad ng nabanggit ko na sa isa pang blog, di ako karaniwang nanonood ng pelikulang pilipino, at lalo’t higit, hindi ako isang movie critic o movie reviewer.  nagsisimulang magsumikap batakin ang isip, unawain ang tema at ang pagkakalahad nito sa pelikula, kayat pasensya na kung mintis ang asinta…

 

nasa mga letra, verso, at rima ang tunay na kalayaan.  sa nakasulat.  sa isinulat.  sa sumulat.  ang kasaysayan ay umuulit-ulit lang.  ang pag-angkin ng kalayaan sa pamamagitan ng pagkuha o pagnakaw ay mauuwi lang sa muli at paulit-ulit na pagkabihag.

dito umiikot ang buhay ni hendrix, isang binatilyong ulila sa ama’t ina, at nakikitira sa kapatid nyang babae (si connie) na may kinakasamang adik at tulak ng shabu (si mando).

mahirap lang sila at nakatira sa isang bahagi ng maynila na masikip at magulo.  sa mithiing masumpungan ang kalayaan sa pamamagitan ng rap music, pumatol si hendrix sa pagiging runner ng shabu kapalit ng ilang daang pisong balato mula sa mapang-abusong kinakasama ng ate nya.  subalit dahil malikhain, si hendrix ay nangarap kumamit ng respeto para sa sarili nya sa pamamagitan ng pagsali sa ‘bersos’, isang rap battle.  subalit sa ilang ulit nyang sinubukang lumaban, napapahiya sya at di nakakamit ang minithing respeto.

nagtagpo ang landas ni hendrix at ni doc, isang nag-uuliyaning matandang mag-isa na sa buhay, at nagmamay-ari ng isang secondhand bookstore.  makata, mapagkawang-gawa.  may anak syang lalaking walang pakundangan sa matanda na pilit ibinebenta ang bookstore.  tinangkang nakawan ni hendrix at ng tropa nya ang bookstore, para mabayaran ang dinespalko (ninakaw) nyang benta ng shabu ni mando (na naipatalo nya sa unang ‘bersos’ na sinalihan nya), subalit nahuli sila.  hindi nagsampa ng kaso ang matandang si doc, at sa halip ay pinag-ayos ang tatlong magbabarakada, si hendrix, si payaso, at si betchai, ng mga nasirang estante at kalat sa bookstore.

nagnakaw muli ng pera si hendrix at nagnakaw ng letra sa mithiing makakamit ng respeto, anupa’t, kalayaan sa pagiging “wala”.  dalawang beses napahiya si hendrix sa ‘bersos’.  unang beses nang kalabanin nya ang dambuhalang si jambalaya rhyme.  palibhasa’y baguhan, sa sobrang takot, nasindak, naihi si hendrix sa salawal nya sa gitna ng tanghalan.  sa ikalawang pagkakataon, mas buo na ang loob nya: may mga verso syang bago… nakaw.  nakaw mula sa notebook ni doc na ninakaw nila sa bookstore.  may pang pusta rin sya, nakaw din mula sa aklat na taguan ni doc.  ang kalaban nya sa ikalawang pagkakataon, si breezy G.

sa pagkakataong ito, sinundan sya ni doc sa ‘bersos’ at habang nagrarap si hendrix ay inantala sya ni doc at siningitan ng sarili nyang verso (tula na bandang huli ay nirarap na rin nya.)  pinahiya sya ni doc sa kalaban nyang si breezy G at sa harap ng lahat ng tao, at galit na tinawag syang magnanakaw.  dito’y nag-iwan si doc ng mahalagang mensahe: upang makamit ang respeto kailangan maging totoo ka — unang-una — sa sarili mo.

dahil dito, binugbog ng tropa ni breezy G si hendrix.  subalit sa dakilang malasakit ni doc sa kanya, ay iniuwi nya sya sa bahay nya.  dito nabuo ang ugnayan ng luma at bago, ng tula at ng rap.  ang nawalang respeto ni doc para sa mga isinulat nya malaon na, ay pinanumbalik at muling bingyang buhay ni hendrix.  subalit ang pagkakatanto nito ay bunga ng mainit na sagutan at pagtatalo ni hendrix at ni doc.  iminulat ni hendrix ang mga mata ni doc sa nawala nyang respeto sa sarili nya, mga likha at sining.  ang pagdiwang ni hendrix ng kaarawan nya, ay pagdiriwang ng pagbabalik ng respeto ni doc sa sining kung saan sya tanyag at kinikilala: ang paradox ng kalayaan.

respeto sa sarili: ang pag-iwas sa pakikipagtunggali upang makadaig, ang daan sa pagkamit ng tunay na kalayaan — hindi ang mistulang pagwawagi sa hamon.  ito ang pinatunayan ni hendrix sa pagtanggi nya sa hamon ni breezy G, matapos syang muling hiyain at hamunin sa labas ng bar nung pauwi sila galing sa birthday blowout ni doc.  tila nagkaayos na si hendrix at breezy G (bago nito), subalit ito’y para lang magamit ni breezy G at ng tropa nya si candy (nakita ni hendrix), na napupusuan na ni hendrix.  sa pamamagitan nito’y nagkarooon si hendrix at si doc ng magsintulad na karanasan sa kahinaan – kapwa sila ‘walang nagawa’ sa karumal-dumal na sinapit ng minamahal nila – si doc sa higit na malalim na paraan, nang gahasain ng mga constabularyo sa harapan nya ang sarili nyang asawa at barilin ang panganay nyang anak, noong panahon ng martial law.

subalit may hangganan ang pag-iwas sa hamon at ang pagbibigay — pag umabot sa sukdulan ang pag yurak sa dangal ng isang tao.  ang tanging paraan sa paglaya sa namuong alab ng damdamin (pagdidilim ng paningin) ay ang pagkitil sa buhay ng may akda ng kalapastanganan.  yan ang ginawa ni doc sa constabularyo na lumapastangan sa asawa nya, nang makasalubong nyang lasing na lasing sa tulay isang gabi – nagdilim ang paningin nya at pinagpapalo nya ng bato sa ulo hanggang sa mamatay.  yan din ang naramdaman ni hendrix nang lapastanganin ng anak ni doc na pulis ang sarili nyang ama at hinataw nya ito ng baril sa mukha, sa harapan nila ni betchai.  ito’y matapos tokhangin ng pulis si mando, si connie, at si payaso, (nakita ng pulis na nakita siya ni hendrix at betchai) sa sariling bahay ni mando.

bihag ng kasakiman, kapangyarihan, at kalapastanganan ang pulis na anak ni doc.  ito ang naging panuntunan nya na pinag-uugatan ng karahasan sa kalooban nya.  ito rin ang panuntunang namamalas ng karaniwang mamamayan sa maraming mga opisyal ng gubyerno, mga mambabatas, kapulisan, umaabot hanggang sa pinakamataas na posisyon sa pamahalaan – ang pangulo – kapwa mga bihag ng kasakiman, kapangyarihan, at kalapastanganan.

respeto sa sarili, respeto sa magulang, respeto sa pag-aari at gawa ng iba, respeto sa samahan, at higit sa lahat respeto sa buhay ng tao.  pag nawala ang respeto at umiral ang tahasang paglapastangan sa buhay ng tao, hindi malaon na sa simbuyo ng pagkakataon, maaari itong mauwi sa pagkitil ng buhay — di man literal — ng may akda ng kalapastanganan.  ito ay pagkamit ng kalayaan…

respeto.

Advertisements

she walked away

17968442_10208450216565239_2139642115_o.jpg

she left

without a word;

she walked away

into the sun,

leaving me behind.

 

i don’t know

when she’ll come back,

if she will…

ever.

 

we were together

every step of the way,

until she went on

without me.

 

time passes by,

as i watch

each wave,

tumble

on the shore.

 

i can’t go on

without her —

i am stuck.

move on?

how can i?

 

i sit here

on the sand,

waiting

for her footsteps.

 

longing,

to become one

with her;

for our soles

to be in union…

again.

-the sandal whisperer